kompostKompost

stanowi serce (albo raczej brzuch) każdego ogrodu, nie tylko biologicznego. Odpady organiczne z gospodarstwa w wyniku kompostowania przetwarzane są na wysokiej jakości nawóz. Pierwiastki uczestniczą więc w zamkniętym obiegu, zupełnie jak w przyrodzie. W kompoście następuje proces rozkładu, który powodują organizmy żywe – zewnętrzna forma odpadków ulega rozpadowi (”dysymilacji”), podczas którego wytwarza się energia cieplna. W pryzmie kompostowej zachodzą te same procesy co w próchnicznej warstwie gleby. Materia organiczna ulega powolnej mineralizacji dzięki bakteriom, grzybom, skoczogonkom a głównie dzięki dżdżownicom. Rozkład materii organicznej nazywamy potocznie butwieniem, nie ma tutaj miejsca na gnicie, które zachodzi bez obecności tlenu. Rozkład musi mieć harmonijny przebieg, a do tego potrzebne są ciepło, powietrze i wilgoć. W zbyt zbitej lub zbyt wilgotnej pryzmie następuje niekorzystny proces ”gnicia”, w wyniku którego powstają m.in. siarkowodór, kwas masłowy, amoniak, metan, których zapach zwabia np. muchy a nawet szczury. Pryzma staje się rozsadnikiem czynników chorobotwórczych, a ”zetknięcie produktów gnicia z korzeniami roślin powoduje ich obumarcie!” Nie powinniśmy także bezmyślnie wrzucać do kompostu wszystkich resztek, gdyż takie “dzikie składowisko” będzie rozkładać się bardzo powoli. Dobra pryzma jest ułożona bardzo starannie i pielęgnowana w sposób sensowny i celowy. Materiał układamy niezbyt luźno, tak jednak, by do każdej warstwy dotarło powietrze. W czasie suszy oprócz zagonów powinniśmy podlewać także nasz kompost, robiąc to jednak z umiarem, by pryzma nie zmieniła się w mokradło. Możemy do tego celu użyć preparatów roślinnych. Aby proces rozkładu zachodził sprawnie, mikroorganizmy potrzebują, oprócz tlenu i wody,  azotu do budowy ciała oraz węgla do uzyskania energii. Aby wykorzystać jedną cząsteczkę azotu mikroorganizmy potrzebują 30 cząsteczek węgla, optymalny stosunek C:N w pryzmie wynosi więc 30:1 (C – węgiel, N – azot). W przypadku niskiego lub wysokiego stosunku C:N szybkość kompostowania ulega zmianie – przy niskim maleje zapas azotu i proces zwalnia, a w efekcie powstaje słabo zmineralizowany kompost, dostarczający tylko niewielkie ilości składników pokarmowych dla roślin. Węgiel jest ogólnie dostępny w kompostowanym materiale, natomiast ilość azotu jest różna w zależności od tego, co kompostujemy. Świeże, zielone odpadki zawierają stosunkowo korzystne ilości azotu, więc w trakcie układania pryzmy wystarczy niewielka ilość bogatego w azot nawozu, którym posypujemy poszczególne warstwy pryzmy.

Liście, słoma zbóż oraz drewno mają niekorzystne stosunki C:N. W przypadku kompostowania tych materiałów, należy zadbać o dodatkową porcję azotu. Z dopuszczonych w ekoogrodnictwie nawozów bogatych w azot należą: mączka rogowa, mączka z krwi, obornik owczy, kozi, króliczy, świński. Azot zawierają także: gnojowica bydlęca i gnojówka z pokrzyw, tymi nawozami można polewać pryzmę w suchszych okresach, przez co dodatek innych nawozów staje się zbędny. Natomiast najlepsze stosunki C:N mają: lucerna jako nawóz zielony, odpadki kuchenne, łęty ziemniaczane, igły świerkowe i świeży obornik ze słomą.

Proces rozkładu jest dwufazowy: w pierwszych tygodniach mikroorganizmy rozkładają materiał organiczny bardzo szybko, przez co temperatura pryzmy wzrasta do ~50-80°C. Przy sprzyjającej pogodzie po około 2-3 tygodniach pryzma zapada się a temperatura obniża się do ~40°C, rozkład spowolni tempo, przejmą go inne grupy mikroorganizmów. W klasycznej pryzmie założonej wiosną proces trwa najdłużej ”’8-12 miesięcy”’ – z odpadów organicznych powstaje jednolita, brunatna próchnica.

Miejsce kompost

– osłonięte od wiatru (np. róg ogrodu) oraz zacienione, aby składowany materiał nie wysychał,

– droga do kompostownika i plac przed nim powinny być na równym poziomie,

– podłoże, na kt. znajdować się ma pryzma kompostowa musi być przepuszczalne tak by dżdżownice i inne organizmy przerabiające odpadki mogły wrócić do gleby w przypadku silnych mrozów (twarde podłoże należy spulchnić przed założeniem pryzmy).

Materiał do kompostowania

– wszelkie materiały pochodzenia roślinnego nie porażone przez choroby, grzyby czy szkodniki (ścięte gałęzie, opadłe liście, skoszona trawa, zielone części roślin wraz z kwiatami ale BEZ nasion, resztki ziemi),

– odpadki z kuchni bez skórek od cytrusów (ale bananów tak) i łupin orzechów,

– papier ale nie „kolorowa prasa”,

– wytłoczki do jaj,

– popiół drzewny

Główne zasady

Odpadki mogą się rozkładać na pryzmie lub w specjalnym pojemniku.

Do ułożenia pryzmy nie potrzeba żadnych środków pomocniczych, wszystkie resztki układa się stopniowo warstwami.

Wysokość pryzmy nie może przekroczyć 1,5 metra.

Idealnym rozwiązaniem jest posiadanie 3 pryzm lub pojemników: 1 – na świeże odpadki, 2 – materiał w końcowej fazie rozkładu, 3 – gotowa ziemia kompostowa.

Im większy jest ogród tym większy powinien być kompostownik.

Jedna ściana kompostownika powinna być rozbieralna, w pozostałych ścianach powinny być przerwy, zapewniające dostęp powietrza potrzebnego do rozkładu roślinnego.

Materiał powinien być b. dobrze wymieszany, tak aby grube i suche odpadki (np. gałęzie) zostały rozdzielone warstwami z wilgotnych i delikatnych odpadków (np. trawa, świeże części roślin).

Kompost nie może być ani za mokry ani za suchy, gdy weźmiemy jego garść do ręki, powinien być tak wilgotny jak wyciśnięta gąbka.

Dopływ powietrza można zwiększyć przez wymieszanie kompostu widłami lub motyką.

Można posypywać kompost mączką mineralną co zmniejszy powstawanie przykrego zapachu oraz polepszy jakość kompostu. W celu przyspieszenia rozkładu warto zastosować dostępne w sklepach ogrodniczych przyspieszacze kompostu (preparaty zawierające nawozy organiczne, wysuszone zioła oraz formy przetrwalnikowe bakterii) lub mączkę rogową czy z krwi albo zioła: rumianek, kozłek lekarski, mniszek pospolity, krwawnik, pokrzywa.

Nie trzeba posypywać kompostu wapnem, gdyż kompost przy odpowiednim składzie zawsze ma odczyn zbliżony do obojętnego.

Nową pryzmę kompostową warto „zaszczepić” kilkoma łopatami na wpół rozłożonego kompostu.

Na zakończenie należy przykryć pracujący kompost grubą warstwą ziemi lub liści. Taka warstwa przepuszcza odpowiednią ilość wody chroniąc go przed przemoknięciem podczas ulew a podczas upałów chroni go przed wysuszeniem.

W kompostowaniu pomogą:

 EMFarma Plus GreenOK Universal-Pro COMPOSTER  humobak 1 L  humac agro 4 kg  agrowermikulit warzywa  RosahumusPg-Poszwald